درمان آلوپسی یونیورسالیس؛ جدیدترین روش‌ها و احتمال رشد مجدد مو

آلوپسی یونیورسالیس (Alopecia Universalis) یکی از شدیدترین انواع آلوپسی آره‌آتا یا ریزش موی سکه‌ای است که در آن، به‌دلیل اختلال در عملکرد سیستم ایمنی، فولیکول‌های مو هدف حمله سلول‌های ایمنی قرار می‌گیرند و موهای تقریباً تمام بدن، از جمله پوست سر، ابروها، مژه‌ها و موهای بدن، دچار ریزش می‌شوند. این بیماری معمولاً باعث از بین رفتن دائمی فولیکول مو نمی‌شود و به همین دلیل، رشد مجدد مو حتی پس از ریزش گسترده امکان‌پذیر است؛ بااین‌حال، زمان و میزان بهبود در افراد مختلف تفاوت زیادی دارد. علت دقیق بیماری کاملاً مشخص نیست، اما زمینه ژنتیکی، اختلالات ایمنی و برخی عوامل محیطی در بروز آن نقش دارند. ریزش گسترده مو، کاهش یا فقدان ابرو و مژه، تغییرات ناخن مانند فرورفتگی‌های نقطه‌ای و تأثیرات روانی و اجتماعی از علائم احتمالی این بیماری هستند. برخلاف ریزش موی الگودار، آلوپسی یونیورسالیس معمولاً یک بیماری خودایمنی غیرجوشگاهی است؛ یعنی فولیکول‌ها در بسیاری از موارد قابلیت تولید مجدد مو را حفظ می‌کنند.

درمان آلوپسی یونیورسالیس با هدف مهار التهاب و فعالیت غیرطبیعی سیستم ایمنی و تحریک رشد مجدد مو انجام می‌شود؛ در حال حاضر، هیچ روش درمانی تضمین‌کننده بهبودی دائمی نیست. داروهای مهارکننده مسیر جانوس کیناز (JAK inhibitors) از مهم‌ترین پیشرفت‌های درمانی سال‌های اخیر به شمار می‌روند. این داروها با مختل کردن پیام‌رسانی ایمنی دخیل در حمله به فولیکول مو، می‌توانند در برخی بیماران به رشد قابل‌توجه مو کمک کنند. باریسیتینیب (Baricitinib) برای بزرگسالان مبتلا به آلوپسی آره‌آتای شدید و ریتلسیتینیب (Ritlecitinib) برای بیماران ۱۲ سال به بالا در آمریکا تأیید شده‌اند؛ دئوروکسولیتینیب (Deuruxolitinib) نیز برای بزرگسالان مبتلا به نوع شدید این بیماری تأیید شده است. بااین‌حال، شواهد کارآزمایی‌های بالینی عمدتاً به آلوپسی آره‌آتای شدید با درجات مختلف ریزش مو مربوط‌اند و نتایج کلی این مطالعات را نباید مستقیماً معادل اثربخشی در آلوپسی یونیورسالیس دانست. در مطالعات باریسیتینیب، حدود ۳۵ تا ۳۶ درصد از بزرگسالان دریافت‌کننده دوز مؤثر دارو پس از ۳۶ هفته به پوشش موی سر در حد ۸۰ درصد یا بیشتر رسیدند؛ اما پاسخ بیماران مبتلا به ریزش کامل مو ممکن است کمتر باشد و به زمان بیشتری نیاز داشته باشد. بسته به شرایط بیمار، درمان‌های دیگری مانند کورتیکواستروئیدها، ایمونوتراپی موضعی و برخی داروهای سرکوب‌کننده ایمنی نیز ممکن است بررسی شوند، هرچند اثربخشی آن‌ها در آلوپسی یونیورسالیس متغیر است.

پاسخ به درمان به مدت ابتلا، وسعت ریزش مو، سن شروع بیماری، سابقه درمان و عوامل فردی بستگی دارد. در یک مطالعه گذشته‌نگر روی ۴۱۹ بیمار مبتلا به آلوپسی توتالیس یا یونیورسالیس، ۵۳٫۹ درصد بیش از ۵۰ درصد رشد مجدد مو را تجربه کردند و ۱۹٫۶ درصد به بیش از ۹۰ درصد رشد مجدد رسیدند؛ این نتایج به معنای موفقیت یک داروی خاص نیستند و نباید به‌عنوان پیش‌بینی قطعی برای هر بیمار در نظر گرفته شوند. همچنین، با قطع درمان‌های مؤثر، احتمال بازگشت ریزش مو وجود دارد و برخی بیماران برای حفظ نتیجه به درمان طولانی‌مدت نیاز دارند. داروهای مهارکننده JAK ممکن است خطر عفونت‌های جدی، زونا، تغییرات چربی خون و برخی تغییرات آزمایشگاهی کبد و سلول‌های خونی را افزایش دهند؛ هشدارهای این گروه دارویی همچنین شامل خطر لخته خون، حوادث قلبی‌عروقی عمده و بدخیمی‌ها در برخی گروه‌های پرخطر است. بنابراین، بررسی سابقه پزشکی، آزمایش‌های پایه و پایش دوره‌ای در طول درمان ضروری است. برای انتخاب مناسب‌ترین روش درمان آلوپسی یونیورسالیس، ارزیابی متخصص پوست و مو اهمیت اساسی دارد؛ پزشک می‌تواند با سنجش شدت بیماری، احتمال سود و زیان داروها و ترجیحات بیمار، برنامه درمانی واقع‌بینانه‌ای تنظیم کند. حمایت روانی و استفاده از روش‌های پوشاننده ریزش مو نیز می‌توانند بخشی از مراقبت جامع باشند.
تصویر